सरकारले गत साउनको बजेट वक्तव्यमार्फत घोषणा गरेको ‘कर्णाली उज्यालो कार्यक्रम’ असारको पहिलो साताबाट बल्ल शुरू भएको छ। राष्ट्रिय विद्युत् प्रसारण लाइन, लघु जलविद्युत् र सौर्य प्रणालीबाट अहिलेसम्म नजोडिएको कर्णालीका ५ जिल्ला र कर्णालीसँग सिमाना जोडिएका ४ गरी ९ जिल्लामा यो कार्यक्रम शुरू भएको हो। कर्णालीको डोल्पा, हुम्ला, जुम्ला, कालीकोट र मुगु एवम् यो अञ्चलसँग सिमाना जोडिएको जाजरकोट, बझाङ, अछाम र बाजुरा जिल्लामा कर्णाली उज्यालो कार्यक्रमअन्तर्गत सोलारबाट चल्ने दुईवटा १२/१२ वाटका बत्ती -सोलार टुकी) को वितरण शुरू गरिएको छ।
यो कार्यक्रमअन्तर्गत ४ हजार ५ सय रुपियाँ लागत पर्ने सोलार प्यानलसहितको उक्त बत्ती स्थानीय जनताले २ सय २५ रुपियाँ तिरेर प्राप्त गरेका छन्। कर्णाली उज्यालो कार्यक्रमको शुरूआत डोल्पाको जुफालबाट गरिएको छ।
सरकारको यो कार्यक्रमबाट कर्णाली र योसँग सिमाना जोडिएका गरी ९ जिल्लाका ६० हजार परिवारले दुईवटा बत्ती बाल्ने एवम् रेडियोसमेत सुन्न पाउनेछन्’ -वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रका ऊर्जा अधिकृत राजीव मुनकर्मीको भनाइ छ। यो कार्यक्रमबाट मट्टीतेलको टुकीसमेत बाल्न नपाएका कर्णालीका बासिन्दाको स्वास्थ्यमा सुधार हुनुका साथै विद्यार्थीले साँझको समयमा पढ्ने सुविधासमेत पाउनेछन्।
ऊर्जा अधिकृत मुनकर्मीका अनुसार यो कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य नै विकट भेगमा उज्यालो र सूचनाको पहुँच पुर्‍याउने हो। पहिलो चरणमा यो कार्यक्रमले दलित, विपन्न र जलविद्युत्बाट विमुख भएकाहरूलाई समेटेको छ। कर्णाली उज्यालो कार्यक्रमअन्तर्गत डोल्पामा १ हजार ५ सय ९०, जुम्लामा ६ हजार ८ सय, कालीकोटमा १३ हजार ७ सय ६०, मुगुमा ५ हजार २ सय र हुम्लामा ३ हजार ६ सय ५० सौर्य टुकी वितरण यो आर्थिक वर्षभत्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रले लिएको छ।
तर मुगुका लागि छुट्टाइएको कोटा थोरै भएको जनाउँदै जिल्ला विकास समितिले थप सोलार टुकी दिएमा मात्र यो वर्षवितरण गर्ने निर्णय गरेका कारण अहिलेलाई वितरण कार्य स्थगित गरिएको छ।
त्यस्तै कर्णालीसँग सिमाना जोडिएको जाजरकोटमा ६ हजार, बाजुरामा ५ हजार, बझाङमा ७ हजार र अछाममा ११ हजार सौर्य टुकी वितरण कार्य शुरू भएको छ।
कार्यक्रमअन्तर्गत वितरण भएको सौर्य टुकीअन्तर्गतको सोलार प्यानलमा १० वर्ष ब्याट्रीमा २ वर्ष बत्तीमा १ वर्षको वारेन्टी छ। एक वर्षम्म टुटफुट वा बिग्रेमा निर्माता कम्पनीले नै शुल्कबिना नै मर्मत गर्ने सर्त रहेको बताइएको छ।

विश्वभर नै समस्या बनेको लागू औषधको प्रयोग नेपाली युवाहरूमा तीव्ररूपमा बढ्दै गएको पाइएको छ। लागू औषधको यो समस्यालाई कम गर्न तीव्र प्रयास हुनुपर्नेमा विज्ञले जोड दिएका छन्।
लागू पदार्थ प्रयोग र ओसारपसारविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दिवस मनाइरहँदा नेपालमा यसका प्रयोगकर्ताको संख्याबारे सरकार र गैरसरकारी संस्थाका आ-आफ्नै तथ्यांक छन्।
नेपालमा करिब १ लाख ५० हजार यसका प्रयोगकर्ता रहेको अनुमान गरिए पनि वास्तविक आँकडा आज लागू औषधविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दिवस पारेर गृह मन्त्रालयले सार्वजनिक गर्ने भएको छ।
तथ्यांक विभागले पाइलट सर्भेको आधारमा तयार पारेको तथ्यांक आज मंगलबार सार्वजनिक गरिने गृह मन्त्रालय लागू औषध नियन्त्रण शाखाका अधिकृत सुवेद पोखरेलले नेपाल समाचारपत्रलाई बताउनुभयो।
खास गरी लागू पदार्थको सेवन र त्यसपछि हुने अपराध तथा विश्वभर खतराको रूपमा देखिएको एचआईभी/एड्सको संक्रमणका कारण यो विषयले विश्वभर चिन्ता पैदा गरेको छ।
लागू औषध र अपराधसम्बन्धी राष्ट्रसंघीय कार्यालयका अनुसार अहिले विश्वभर २० करोड लागू औषधका प्रयोगकर्ता छन्। लागू औषधको विश्वव्यापी व्यापार सञ्जाल पनि अहिले धेरै सरकारहरूका लागि टाउको दुखाइको विषय बनेको छ। सम्बद्ध व्यक्तिहरूको भनाइमा नेपालमा पनि अब लागू औषधको समस्याले गम्भीर रूप लिँदै छ।
विशेष गरी स्कुलमा पढ्ने विद्यार्थीहरूले कक्षा ८ बाट नै लागू औषधको सेवन थाल्ने गरेको पाइएको लागू औषधविरुद्ध कार्यरत नार्कोनन ड्रग प्रिभेन्सन सेन्टरका संस्थापक वसन्तराज कुँवर बताउनुहुन्छ।
‘एक जना विद्यार्थीले ४५ जनासम्मलाई लागू औषध सेवन गर्न प्रेरित गरेको पाएको छु, यो त साह्रै नै गम्भीर विषय हो’ -उहाँले भन्नुभयो। लागू औषधविरुद्ध सरकारी क्रियाशीलता अपर्याप्त रहेको बताउँदै उहाँले भन्नुभयो- ‘सरकार सप्ताहव्यापी कार्यक्रममा मात्र सीमित छ तर समस्या निकै अघि बढिसकेको छ।’
नेपाली युवाहरूले गाँजा, चुरोटबाट विस्तारै लागू औषधको सेवन थाल्ने गरेको पाइएको छ। उनीहरू क्रमशः विभिन्न खालका टयाब्लेटहरू हुँदै ब्राउन सुगर र सूईसम्मको प्रयोग गर्छन्। विद्यार्थीहरू र सडक बालबालिका नेपालका सबैभन्दा जोखिममा रहेका वर्ग हुन्। युवाहरू आफूलाई परेको समस्याको निरूपण गर्न, दुखाइ कम गर्न, असजिलोपन बिर्सन तथा साथीभाइको संगतमा परेर लागू पदार्थको सेवन गर्छन्। विभिन्न गैरसरकारी संस्थाको तथ्यांकअनुसार नेपालमा सूईको माध्यमबाट लागू औषध प्रयोग गर्नेहरूमध्ये आधाभन्दा बढी एचआईभी संक्रमित छन्। काठमाडौं, पोखरा, धरानलगायतका शहरी क्षेत्रमा यो समस्या जटिल बनिसकेको बताइन्छ। समस्यासँग जुध्न नेपालले गत वर्ष सार्वजनिक गरेको नीति कार्यान्वयनका लागि गृह मन्त्रालयले कार्यान्वयन रणनीति बनाउन लागेको अधिकृत पोखरेलले बताउनुभयो।
सरकारले लागू औषधविरुद्ध जनचेतना जगाउन अभियान चलाउने तथा समस्या कम गर्न एक दर्जनभन्दा बढी गैरसरकारी संस्थाले गर्दै आएको उपचार र पुनः स्थापनाको कामको अनुगमन लागू औषध नियन्त्रण शाखाले गरिरहेको उहाँले बताउनुभयो। मन्त्रालयले लागू औषधको व्यापार र ओसारपसार नियन्त्रण गर्ने, लागू औषधको माग कम गर्ने तथा स्थानीय निकायहरूलाई यस कार्यमा लगाउने पहल थालेको उहाँले बताउनुभयो।
लागू औषधविरुद्धको राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय पहलकै क्रममा आज लागू औषध र अपराधविरुद्धको राष्ट्रसंघीय निकाय (यूएनओडीसी) को आह्वानमा लागू पदार्थको दुर्व्यसन र ओसारपसारविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दिवस मनाइँदै छ। यस क्रममा नेपालमा गृह मन्त्रालयका साथै विभिन्न संघसंस्थाले कार्यक्रमको आयोजना गर्ने बताइएको छ।

सर्लाही बम विस्फोटमा एक कर्मचारीको मृत्यु भएको विरोधमा सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा सोमबार बन्द गरियो।आइतबार राति मलंगवामा भएको बम विस्फोटमा एक जनाको मृत्यु भएको घटनाको विरोधमा स्थानीय व्यक्तिहरूले उक्त बन्द गराएका हुन्।
आइतबार राति सवा १० बजे जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट ५० मिटर दूरीको भगवती मन्दिरपछाडिको बैंक रोडमा भएको सो विस्फोटमा मलंगवा नगरपालिकाको वारुणयन्त्रमा काम गर्ने ४० वर्षीय अरुण जयसवालको मृत्यु भएको थियो।
प्रहरी उपरीक्षक गणेश केसीले घटना कसले र किन गरायो भन्ने खुल्न नसकेको र अनुसन्धान जारी रहेको बताउनुभयो। प्रहरीले आइतबार राति नै एक जनालाई नलकटुवा पेस्तोलसहित पक्राउ गरेको छ भने अनुसन्धानका क्रममा सोमबार चारवटा मोटरसाइकल तथा दुईवटा जिपलाई नियन्त्रणमा लिएको छ।
नागरिक समाज, उद्योग वाणिज्य संघ, नेपाल निजामती कर्मचारी संगठनलगायत संघसंस्था, राजनीतिक दलहरूले घटनाको निन्दा गर्दै प्रशासनसँग दोषी पक्राउको माग गरेका छन्।
यता जनकपुरस्थित मिथिला एफएममा फोन गरेर बम विस्फोटनको जिम्मेवारी तराई बागी भन्ने संगठनले लिएको छ।

झापा- बिर्तामोडमा निषेधाज्ञा उल्लङ्घन गरेको भन्दै प्रहरीले गोली चलाउँदा एक युवकको मृत्यु भएको छ । चिठ्ठा सम्बन्धी विषयलाई लिएर शनिबार भएको घटनाको विरोध गर्दै बिर्तामोडमा प्रदर्शन जारी छ ।
प्रहरीले प्रदर्शनमा चलाएको गोली लागी इलाम साङरुम्बाका १५ वर्षीय सुवास खत्रीको मृत्यु भएको हो । उनी स्थानीय होटलमा कार्यरत थिए ।
प्रहरीको गोली लागी दुईजना गम्भीर घाइते भएका छन् । घाइते कोशीलाल चौधरी र उमाकान्त चौधरीको कञ्चनजङ्घा अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । घटनामा अन्य १० जना पनि सामान्य घाइते भएका छन् । घाइते हुनेहरुमा केही प्रहरीसमेत छन् ।
स्थानीय बासिन्दाको प्रदर्शनलाई नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले हवाइफायर गर्नुकोसाथै अश्रुँग्याँस समेत प्रहार गरेको छ । प्रदर्शनकारीले इलाका प्रहरी कार्यालयतर्फ अघि बढ्दै प्रहरीमाथि ढुङ्गा प्रहार गरेपछि स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन गोली चलाउनुपरेको प्रहरीको भनाइ छ ।
स्थिति तनावग्रस्त भएपछि स्थानीय प्रशासनले आइतबार दिउँसो पौने १ बजे देखि आठघण्टा निषेधाज्ञा जारी गरेको थियो । निषेधाज्ञापछि पनि त्यहाँको स्थिति नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । आक्रोशित भीडले मुक्तिचोकमा रहेको आठदलको झण्डा जलाएका छन् भने चिठ्ठा आयोजक समितिका कोषाध्यक्ष कमल पोखरेलको घरमा सामान्य तोडफोड गरेका छन् ।
प्रदर्शनकारीहरुले यातायात सेवासमेत बन्द गराएका छन् । चिठ्ठा विषयको विवादमा शनिबार अनावश्यक प्रहरी हस्तक्षेप भएको भन्दै स्थानीय बासिन्दाहरुले आइतबार बिहानैदेखि जिल्लाको यातायात तथा बिर्तामोड बजार बन्द गराएका हुन् ।
विवादका क्रममा शनिबार भएको झडपमा केही व्यक्ति घाइते भएका थिए । घाइतेमध्ये तीनको अवस्था अझै गम्भीर रहेको छ । स्थानीय अस्पतालमा उपचार हुन नसकेपछि उनीहरुलाई आइतबार भारतको सिलिगुढी लगिएको छ । केही महिनाअघि वितरण गरिएको चिठ्ठाको परिणाम गोप्यरुपमा शनिबार सार्वजनिक गरिएपछि ग्राहक र वितरकहरुबीच विवाद भएको थियो ।यसैबीच समाचार सङ्कलनका लागि गएका नेपाल एफएमका सम्वाददाता नारायण खड्का र अर्का पत्रकार यादव पौडेललाई प्रदर्शनकारीहरुले कुटपिट गरी घाइते बनाएका छन् । घाइते दुबैको स्थानीय स्वास्थ्य चौकीमा उपचार भइरहेको छ ।

कृष्ण भट्टराई, (सुनसरी)। माओवादीको भातृ संगठन योङ कम्युनिस्ट लिग (वाईसीएल)ले इटहरी नगरपालिका वडा नं. १ बस्ने मेहरमान लिम्बूको घरायसी समस्यामा हस्तक्षेप गरी उनका ७४ वर्षीय वृद्ध आमाबाबुसहितका परिवारलाई सबै सामान फालेर घरबाट निकाली घर कब्जा गरेका छन्। नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ नगर समन्वय परिषद् इटहरीले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा पीडित मेहरमान, उनका ७२ वर्षीय बुबा मानबहादुर लिम्बू र ७५ वर्षीया आमा आइतीमायाले वाईसीएलले आफूहरूमाथि ठूलो ज्यादती गरेर घरबाट निकालेकाले आफूहरू अहिले आफन्तको शरणमा बस्न बाध्य रहेको बताए। वृद्ध मानबहादुरले २०५४ सालमा हत्या भएका आफ्नो जेठो छोरा धनबहादुर लिम्बूको नाममा रहेको घरजग्गाको विषयमा सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा चलिरहेको अवस्थामा साहिँला छोरा मेहरमानलाई गत जेठ २३ गते राति वाईसीएलले कुटपिट गर्दै अपहरण गरी रातभर बन्दी बनाएर भोलिपल्ट कालोमोसो दली जुत्ताको माला लगाएर सामाजिक बेइज्जत गरी आफ्नो घरका सम्पूर्ण सामान फ्यालिदिएर घरनिकाला गरेको बताए। घरका सामान फाल्ने क्रममा आफ्नो १ लाख रुपियाँभन्दा बढी नगद र ७/८ तोला सुनका गरगहना हराएको मानबहादुरले गुनासो गरे। नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघमा आबद्ध नेवाःपुच, नेपाल तामाङ घेदुङ, किराँत याक्थुङ् चुम्लुङ् , किराँत राई यायोख्खा, नेपाल शेर्पा संघ, थारू कल्याणकारिणी सभा, धिमाल उत्थान समाजलगायत १० भन्दा बढी जातीय संघसंस्थाहरूले संयुक्तरुपमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा उक्त ज्यादती गर्ने वाईसीएलका कार्यकर्तामाथि कडा कारबाही गरेर पीडितलाई घरमा निर्भयका साथ बस्न सक्ने वातावरण नबनाए आन्दोलनमा उत्रने चेतावनी दिए। काजीलाल श्रेष्ठको सभापतित्वमा भएको सो कार्यक्रममा उद्योग वाणिज्य संघ इटहरीका अध्यक्ष तर्ीथराज गौतम, नागरिक समाज इटहरीका सचिव डानियल सुब्बा, नेपाली कांग्रेसका अमरबहादुर गौली, जनजाति महासंघकी सचिव उषा लिम्बूलगायतले जिम्मेवार राजनीतिक दल नेकपा माओवादीको भातृ संगठन वाईसीएलले आफ्नो क्रियाकलाप नसुधारे उक्त संगठनप्रति सर्वसाधारणको आक्रोश बढ्ने र अन्तत माओवादी पार्टीलाई ठूलो राजनीतिक नोक्सानी हुने सम्भावना बताउँदै वाईसीएलले आफ्नो छविलाई उच्च राख्न यस्ता क्रियाकलापबाट टाढा रहनुपर्ने सुझाव दिनुभयो।

दक्षिण कोरियामा कार्यरत झण्डै विभिन्न दर्जन नेपाली संघ संगठनले विज्ञप्ति जारी गरी दक्षिण कोरिया सरकार र नेपाल सरकारबीच सम्झौता नै नभइसकेको इपीएस प्रणालीको भ्रममा नपर्न आग्रह गरेका छन् ।

दक्षिण कोरिया सरकारले गत फेब्रुअरी अन्तिम साता निर्णय गरी सन् २००७ देखि ‘प्रक्रिया पूरा गरेमा’ नेपाललाई पनि इपीएस प्रक्रियामा लाने निर्णय गरे पनि हालसम्म नेपाल सरकारले सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरी नसकेकाले सम्झौतापत्र (एमओयू) मा दोहोरो हस्ताक्षर भएको छैन ।

विगत केही समयअगाडि देखि नै तथ्य स्रोत बिना नै विभिन्न लेख तथा समाचारहरु इपीएसको बारेमा आउँदै गरेका बखत यही जुन ०४ तारिखका दिन केही अनलाइन संचार माध्यममा ‘नेपालले इपीएस पाउने निश्चित भएपछि कोरियामा चहलपहल सुरु’ भन्ने शिर्षकमा छापिएको समाचारप्रति कोरियामा रहेका नेपालीहरुको साझा संस्थाको रुपमा रहेको नेपाली सम्पर्क समितिका साथै नेपाल बौद्ध परिवार, नेपाल मगर संघ, सोलुखुम्बू सम्पर्क समिति, स्याङ्जा परिवार, हेल्पिङ्ग फर पाँचथर, थुलुङ राई साँवा, भोजपुर परिवार, प्रगतिशील मोर्चा, प्रवासी संघ, किरात याक्थुङ्ग समितिलगायतका संस्थाहरुले विज्ञप्तिमार्फत बिना प्रसंग र कपोलकल्पित नाम साक्षी राखी एउटा व्यक्तिलाई चोख्याउनका लागि कोरियामा रहेका नेपालीहरुलाई मुछेर प्रकाशित गरेको समाचारप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको र त्यस्ता गम्भीर चासोका विषयमा विना अध्ययन र विना पुष्टिका समाचार प्रकाशन नगर्न आग्रह गरेका छन् ।

साथै उनीहरुले विज्ञप्तिमा त्यस्ता समाचारप्रति चनाखो रहनसमेत सम्बन्धित सबैमा आग्रह गरेका छन् । हजारौ नेपालीले रोजगार पाउने इपीएस प्रणालीको नामबाट हाल नेपालमा भइरहेको मानव तस्कर र भ्रामक समाचारले पाउने प्रश्रयलाई रोक्न तत्काल नेपाल सरकारले सम्झौतापत्र (एमओयू) मा हस्ताक्षर गरी प्रक्रिया अगाडि बढाउन विज्ञप्तिमार्फत नेपाल सरकारसँगसमेत आग्रह गरेका छन् ।

अमृत सुब्बा