बाढीले पूवको जनजीवन अस्तव्यस्त
पूवमा लगातार वषर्ाका कारण सप्तकोशी नदीमा पानीको सतह बढेपछि कटान र क्षति झन बढेर जाने सम्भावना देखिएको छ । उता सुनसरी, सप्तरी, झापा र मोरङका विभिन्न खोलामा आएको बाढीले जनजीवन अस्तव्यस्त बनाएको छ ।
कोशीबाढीले कटान भइरहेका स्पर मर्मत गर्न बिहीबार बनाएका संरचना पनि बगाएको छ । कोशीमा पानीको सतह दुइ फिट बढेको छ । यसैगरी तटबन्ध भत्काएर निस्केको कोशीको पानी घुस्कीस्थित सुनसरी खोलामा मिसिएको छ । पानीको सतह बढेपछि सुनसरीको हरिपुरमा भारतीय टोलीले थालेको डम्पिङ् निर्माण र चतरामा नेपाली टोलीले थालेको जाली लगाउने काम प्रभावित भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुगा भण्डारीले बताउनुभयो ।
रक्षा र भौतिक तथा निर्माण मन्त्री सम्मिलित उच्चस्तरीय टोलीले गरेको निरीक्षण भ्रमणपछि बुधबारदेखि बाँधको निर्माण तथा मर्मत थालिएको थियो । इनरुवा समाचारदाता राजन निरौलाका अनुसार २ दिनअघिदेखि लगातार आएको वषर्ाका कारण सुनसरी खोलामा आएको बाढीबाट जिल्लाको सीमावर्ती क्षेत्रका ८ गाविस प्रभावित भएका छन् ।
बिहीबार राति सुनसरी खोलामा आएको बाढीले बबिया, नरसिंह, जल्पापुर, वसन्तपुर, घुस्की, रामनगर भुटाहा र हरिनगरा गाविस जलमग्न बनाएको छ । बाढीबाट मानवीय क्षति नभए पनि घरमा पानी पसेपछि स्थानीय बासिन्दा सुरक्षित स्थानतर्फ जान थालेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीले जनाएको छ ।
यता सुनसरी खोलाको बाढीले नरसिंह गाविसको ३ नं. तथा वसन्तपुरका गाविसका वडा नं. ५, ७ र ८ का गाउँ डुबानमा परेका छन् । कोशी कटान रोक्न र थप क्षति हुन नदिन नेपाल र भारतीय टोलीले स्पर मर्मतको काम गरिरहेको बताइएको छ । यसैबीच सप्तकोशी बाढीका कारण विस्थापित भएर विभिन्न शिविरमा बस्दै आएका महिलाहरुको लागि इनरुवामा सुत्केरी स्याहार केन्द्रको स्थापना गरिएको छ । सुत्केरी महिलाहरुका लागि आवश्यक पर्ने न्यूनतम सेवा ओरेक नेपालले पुर्याएको छ ।
केन्द्रमा सुत्केरी भएको दिनदेखि ४५ दिनसम्मका महिलाहरुलाई १५ दिनसम्म निःशुल्क सेवा पुर्याउने केन्द्रकी अध्यक्ष रेणु राजभण्डारीले जानकारी दिनुभयो । बाढीका कारण विस्थापित भएर विभिन्न शिविरमा एक सयभन्दा बढी सुत्केरी र १ सय ५५ भन्दा बढी गर्भवती महिला रहेको जनाइएको छ । हालसम्म जिल्लामा २८ वटा शिविर रहेको दैवी प्रकोप उद्धार समितिले जानकारी दिएको छ ।यसैबीच केाशी नदीका कारण डुबानमा परी विस्थापित भई सप्तरी र सुनसरीका विभिन्न ठाउँमा आश्रय लिएकामध्ये अधिकांश पीडितहरु बिरामी पर्न थालेका छन् । अधिकांशमा हैजाको प्रकोप देखिएको छ । फोहोर पानीको प्रयोग तथा सरसफाइको अभावमा विस्थापितहरुमा पखालाको महामारी फैलिएको हो । कोशी नदीको बाढीबाट सुनसरीको हरिपुर, श्रीपुर, पश्चिम कुशाहा तथा सीमावर्ती भारतीय बजार वीरपुर, भीमनगर, भवानीपुर, हृदयनगरलगायतका स्थानबाट विस्थापित भई ५ हजार परिवारका करिब ३० हजार र्सवसाधारण सप्तरी तथा सुनसरीको दक्षिणी भेगमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन् ।
सप्तरीमा आश्रय लिएका विस्थापितहरुमध्ये करिब १२ हजार व्यक्तिमा स्वास्थ्यसम्बन्धी विभिन्न समस्या देखिएको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय सप्तरीले जनाएको छ । यस्तै बिर्तामोड समाचारदाता प्रेम आचार्यका अनुसार अविरल वषर्ापछि झापाका विभिन्न खोलामा आएको बाढीका कारण जिल्लाका सयौँ घरपरिवार विस्थापित भएका छन् ।
कन्काई माई, कमल खोला, बिरिङ खोला, देवनिया, बनियानी र अदुवा खोलामा आएको बाढीले सयौँ घर परिवार विस्थापित भएको स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् । कन्काई माईमा आएको बाढीले कुमरखोद-८ मा ४ घर बगाएको छ । त्यसैगरी त्यस क्षेत्रमा थप १६ घर डुबानमा परेको स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् । महाभारा-९ टुनुबस्तीमा स्थानीय बनियानी खोलामा आएको बाढीले ८ घर डुबानमा परेका छन् । डुबानमा पारेकामध्ये ४ घर भत्काएर अन्यत्र सारिएको स्थानीय राजेन्द्र गौतमले बताउनुभयो ।
यसैगरी कमल खोलामा आएको बाढीले धरमपुर-८ मा ३५ बिगाहा धानखेती कटान गरेको छ । यता बिरिङ खोलामा आएको बाढीले शरणामती २ र ३ मा ३५ घर डुबानमा परेको छ । डुबानमा परेकामध्ये पर्ूण्ारूपमा विस्थापित १५ घरलाई सुरक्षित स्थलतिर सारिएको बताइएको छ ।यस्तै अदुवा खोलामा आएको बाढीले अनारमनी-७ का ५० सुकुम्बासी परिवारका घर डुबानमा परेको छ । यस्तै सुरुङ्गा खोलामा आएको बाढीले त्यहाँको ४, ५ र ९ नं. वडाको जनजीवन प्रभावित पारेको छ । सुरुङ्गा बजार र गाविस भवनसहित २ सय बढी घर डुबाएको स्थानीय लीलाराज झापालीले बताउनुभयो । यसैगरी देवनिया खोला र मेवा खोलामा आएको बाढीले महेशपुर-४ मा १ सयभन्दा बढी घरपरिवार विस्थापित भएका छन् । विस्थापितहरुलाई त्यहाँस्थित हिमाली उच्च माविको प्राङ्गणमा राखिएको बताइएको छ ।
यस्तै बिरिङ खोलामा आएको बाढी गाउँ पसी अर्जुनधारा गाविसमा ९ घर बगाएको छ । मोरङको उर्लाबारी र मधुमल्लाका दर्जनौँ घर परिवार यसअघि नै विस्थापित भइसकेका छन् । यसैगरी राजविराज समाचारदाता शिवहरि भट्टर्राईका अनुसार गत ३ दिनदेखि परेको अविरल वषर्ाका कारण खाँडो नदीमा आएको बाढीले सप्तरीको भीम बाँधमा कटान सुरु गरेको छ । भीम बाँध भत्किएमा त्यस क्षेत्रका करिब एक दर्जन गाविस जलमग्न हुने खतरा रहेको छ ।
तोपास्थित भीम बाँधको आधाभन्दा बढी भाग कटान भइसकेको छ । उक्त ठाउँमा पूरै बाँध कटान भए तोपा, कजौली, सकरपुरा, लौनिया, तिलाठी, रामपुरा मल्हनीयालगायतका एक दर्जन गाविस डुबानमा पर्ने स्थानीयवासीले बताएका छन् । उक्त क्षेत्रमा १० हजारभन्दा बढी मानिस बसोबास गर्दै आएका छन् । उनीहरुलाई सुरक्षित स्थानमा जान प्रहरी चौकीमार्फत जानकारी गराएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी जीवछ मिश्राले बताउनुभयो । कटानस्थलमा नियन्त्रणको काम सुरु भएको जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिका अध्यक्ष तथा प्रजिअ मिश्राले बताउनुभयो ।
यसैबीच प्रधान सेनापति रुक्माङ्गत कटुवालले सप्तकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रको शुक्रबार निरीक्षण गर्नुभएको छ । निरीक्षण पछि उहाँले पर्ूर्वी पृतना मुख्यालय इटहरी पुगेर पर्ूवका सुरक्षा प्रमुखहरुसँग बाढीबाट भएको क्षतिको विवरण लिनुभएको थियो ।
